ئایا نوری مالیکی دەتوانێت کۆتایی بە میلیشیاکان بهێنێت؟
٢٦ کانوونی دووەم ٢٠٢٦ - ٢:١٩ پاش نیوەڕۆ
پەنجەرە
لە کاتێکدا کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی و بەتایبەت ئەمەریکا چاویان بڕیوەتە پێکهێنانی حکومەتێک لە عێراق کە بتوانێت کۆتایی بە دیاردەی میلیشیاکان بهێنێت، کاندیدکردنی نوری مالیکی لەلایەن چوارچێوەی هەماهەنگییەوە، تەواوی ئەم هاوکێشەیەی سەرەوژێر کردووە.
ئەم هەنگاوە تەنها گۆڕانکارییەکی سیاسی نییە، بەڵکو نیشانەی پرسیارێکی گەورەیە: ئایا دەکرێت پیاوێک کە بە پشتیوانیی گروپە چەکدارەکان گەڕاوەتەوە، هەمان ئەو گروپانە هەڵبوەشێنێتەوە؟
واشنتۆن و بەغدا؛ دوو ئاراستەی دژ بەیەک
ئەمریکا لە ڕێگەی پەیامە دیپلۆماسییەکانییەوە ڕاشکاوانە داوای حکومەتێکی "خاوەن سەروەریی" دەکات کە گروپە چەکدارەکان (کە واشنتۆن وەک بریکاری ئێران دەیانبینێت) تێیدا بێدەسەڵات بن. بەڵام کاندیدکردنی نوری مالیکی، پەیامێکی پێچەوانەیە.
مالیکی نەک هەر نەیاری میلیشیاکان نییە، بەڵکو لە ئێستادا وەک "کاندیدی گروپە چەکدارەکان" دەردەکەوێت.
بۆچی میلیشیاکان متمانەیان بە "تەمێکارەکەی دوێنێ" هەیە؟
مالیکی تاکە سەرۆک وەزیرانە کە لەماوەی دەسەڵاتدارێتییدا، سزای میلیشاکانی داوە.
ئەو لە ساڵی ٢٠٠٨ لە پرۆسەی "صولة الفرسان"ـدا، هێرشیکردە سەر جەیشی مەهدی سەر بە (موقتەدا سەدر) و لەبەریەکی هەڵوەشاندەوە.
ئەوەی پارادۆکس و دژیەکییە، ئەوەیە ئێستا گروپە چەکدارەکانی وەک "نوجەبا" و "ڕێکخراوی بەدر"، پشتیوانیی لێدەکەن!
ئەمە چۆن دەبێت کە گروپە چەکدارەکان پاڵپشتی لە کەسێک بکەن کە پێشتر بەهێزترین گروپی چەکداری هەڵوەشاندوەتەوە؟
وەڵامەکان بەپێی شیکارییە سیاسییەکان بەمشێوەیە دەبن:
گۆڕینی ستراتیژ:
میلیشیاکان تێگەیشتوون کە مالیکی ساڵی ٢٠٢٤، مالیکی ٢٠٠٨ نییە. ئەو کات مالیکی دەیویست جەیشی مەهدی وەک "ڕکابەرێکی سیاسی" بشکێنێت، بەڵام ئێستا گروپە چەکدارەکان "هاوپەیمانی ستراتیژی" ئەون.
پێویستیی دوولایەنە:
گروپەکانی وەک نوجەبا و ئەوانی تر، مالیکی وەک "قەڵغانێکی یاسایی" دەبینن. ئەوان دەزانن مالیکی توانایەکی زۆری هەیە لە مانۆڕکردن و دەتوانێت لەژێر ناوی "یاسای حەشدی شەعبی"ـدا، شەرعییەت بە مانەوەی چەکەکانیان بدات و ڕێگری لە هەر هەوڵێکی نێودەوڵەتی بکات بۆ چەککردنیان.
ئایا مالیکی دەتوانێت داواکەی ئەمەریکا جێبەجێ بکات؟
بە مانایەکی تر: ئایا مالیکی میلیشیاکان لەناودەبات؟ وەڵامە کورتەکە "نەخێر"ـە، بەڵام بە شێوازێکی جیاواز.
ڕای زاڵ ئەوەیە کە مالیکی نەک هەر ئەو گروپانە لەناو نابات، بەڵکو هەوڵ دەدات "سیستەمی میلیشیا" بکاتە بەشێکی دانەبڕاو لە دەوڵەت.
ئەو ئەزموونەی مالیکی لە ساڵی ٢٠٠٨ هەیبوو، فێری کردووە کە ڕووبەڕووبوونەوەی ڕاستەوخۆ تێچووی زۆرە. بۆیە ستراتیژی نوێی ئەو بریتی دەبێت لە:
بەیاساییکردنی میلیشیاکان:
لەبری لەناوبردنیان، بودجە و پێگەی فەرمییان بۆ جێگیر دەکات تا وەک هێزێکی هاوشانی سوپا بمێننەوە.
بەکارهێنانیان دژی نەیارەکان:
مالیکی ئەم گروپانە وەک هێزێکی فشار دژی ڕەوتی سەدر و هەر دەنگێکی ناڕەزایەتی تر بەکاردەهێنێت.
داهاتووی عێراق: ماڵئاوا چاکسازیی!
کاندیدکردنی مالیکی بە پشتیوانیی گروپە چەکدارەکان، چەند پەیامێک لەخۆ دەگرێت، دیارتریناین:
پاشەکشەی چاکسازیی:
هیوای ئەمریکا و شەقامی عێراقی بۆ چەککردنی میلیشیاکان، لە سایەی حکومەتێکی وەهادا دەبێتە خەونێکی دوورەدەست.
بەرەوڕووبوونەوە لەگەڵ واشنتۆن:
ئەمە دەبێتە هۆی ساردبوونەوەی پەیوەندییەکانی بەغدا و واشنتۆن، چونکە مالیکی ناتوانێت و ناشیەوێت داواکارییەکانی ئەمریکا بۆ سنووردارکردنی میلیشیاکان جێبەجێ بکات.
چەسپاندنی "دەوڵەتی قووڵ":
بوونی مالیکی لە دەسەڵات بە پشتیوانی چەکداران، بە واتای ئەوەیە کە ئەوەی پێی دەوترێت "دەوڵەتی قووڵ"، زیاتر ڕەگ لەنێو حکومەتدا دادەکوتێت.